Οι καρποί του Νοεμβρίου

ΚΑΡΠΟΙ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Ο χειμώνας είναι κοντά και τα κρύο αρχίζει να μας βαραίνει τη διάθεση. Η ελληνική φύση όμως, μας εφοδιάζει τις δύσκολες και κρύες αυτές μέρες που έπονται, με αρκετούς καρπούς, άλλους δυναμωτικούς με βιταμίνες, άλλους με φαρμακευτικές ιδιότητες και άλλους πλούσιους σε άμυλο. Τα δένδρα που μας τους χαρίζουν, συνυφασμένα με πολλές παραδόσεις, είναι όχι μόνο εύκολα στην καλλιέργειά τους, για οποιονδήποτε κήπο ή βεράντα, αλλά και απαραίτητα για ένα καλό νοικοκυριό!

Τα δένδρα που παράγουν τους βασικότερους καρπούς αυτής της εποχής, είναι :

  1. Η ελιά. Την αναφέραμε πρώτη, γιατί είναι το ιερό δένδρο της Ελλάδας ή καλύτερα το πιο πολύτιμο σύμφωνα με την ιστορία μας. Ελιές υπάρχουν βρώσιμες και λαδολιές και αν θέλετε να μην σας πιάνουν και πολύ χώρο υπάρχουν και οι νάνες, που δεν είναι τίποτα άλλο από μια κανονική ελιά, κουρεμένη σε μικρό δενδράκι, οπότε μην ξαφνιαστείτε αν τη δείτε αυτή την εποχή «φορτωμένη» με τον καπό της! Εάν έχετε πράσινες ελιές, θα έπρεπε μέχρι τέλος Οκτωβρίου να τις είχατε μαζέψει. Το Νοέμβριο μαζεύουμε τις μαύρες ελιές, ενώ τις λαδολιές μπορούμε να τις αφήσουμε για το Δεκέμβρη, ώστε να γίνει «ελαίωση» του καρπού, δηλαδή να ωριμάσουν για να μας βγάλουν αρκετό λάδι.
  2. Η κυδωνιά. Το κυδώνι ωριμάζει τον Οκτώβριο-Νοέμβριο και οι νοικοκυρές το χρησιμοποιούν για να φτιάξουν το γνωστό γλυκό κυδώνι που θα διατηρηθεί όλο το χειμώνα και θα στολίζει, με ή χωρίς γιαούρτι, το χειμωνιάτικο τραπέζι σας, σαν το πιο επιθυμητό επιδόρπιο. Η κυδωνιά θέλει δροσερό χειμώνα και χώρο για να αναπτύξει τη ρίζα του, αλλά φυτεύεται και σε ζαρντινιέρα. Η ανθοφορία του την άνοιξη, το κάνει από τα πιο ελκυστικά φυτά του κήπου.
  3. Η ροδιά. Η γνωστή ροδιά, το σύμβολο της γονιμότητας, αυτό που σπάμε για γούρι την Πρωτοχρονιά, και αυτό που οι βασιλείς είχαν σαν σύμβολο δύναμης, έχει ωριμάσει από τον Οκτώβριο στα δένδρα, και αν δεν το έχετε συλλέξει ακόμα μην αργήσετε πολύ!! Διακοσμούν ιδιαίτερα ωραία τις πιατέλες, μαζί με άλλους φθινοπωρινούς καρπούς, όπως καρύδια, αμύγδαλα και μήλα. Η ροδιά δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις στην καλλιέργειά της. Αντέχει στο ψύχος, στη ξηρασία και τα άγονα, ασβεστολιθικά εδάφη της χώρας μας. Είναι μικρόσωμο δένδρο και δεν απαιτεί πολύ χώρο για να αναπτυχθεί η ρίζα της.
  4. Η μηλιά. Δεν είναι λίγες οι ποικιλίες που κυκλοφορούν στην αγορά. Αν θέλετε να καλλιεργήσετε μια μηλιά, ώστε να συλλέγετε τους καρπούς της, δοκιμάστε μια βορινή θέση που να απαγκιάζει και φροντίστε να ρωτήσετε τους ειδικούς γεωπόνους για τη λίπανση και τη φροντίδα της. Είναι αρκετά απαιτητικό δένδρο. Μια ποικιλία που έχει σχεδόν ξεχαστεί, αλλά έχει γευστικότατο καρπό, είναι το φιρίκι.
  5. Ο λωτός. Αυτό το φρούτο, το γλυκό σα μέλι, που περιγράφει στη Οδύσσεια ο Όμηρος, είναι από τα πιο εντυπωσιακά μέσα στον κήπο, γιατί ο καρπός του μένει στο δένδρο και ωριμάζει, όταν τα φύλλα του έχουν πέσει. Θα ‘λεγε κανείς ότι στολίζει τα κλαδιά του με τις κόκκινες μπαλίτσες του, προετοιμάζοντας τον κήπο για τα Χριστούγεννα. Είναι εύκολο στην καλλιέργειά του αλλά προτιμά αρκετό χώρο για να αναπτυχθεί.
  6. Η Κουμαριά. Αειθαλής θάμνος δασικός, πολύ αργής ανάπτυξης, ανθεκτικός στο ψύχος. Παράγει τα γνωστά μας κούμαρα, μικρές κόκκινες σφαίρες, που κρέμονται από το φυτό το Νοέμβριο. Αν φάτε πολλά, μπορεί και να μεθύσετε. Ο καρπός είναι ελαφρώς οινοπνευματώδης και γίνεται και μαρμελάδα.
  7. Η Νεραντζιά, η πορτοκαλιά, η λεμονιά και η φράπα: Από το Νοέμβριο και μετά, ξεκινάμε να μαζεύουμε και τα εσπεριδοειδή του κήπου μας. Τα δένδρα αυτά συνιστούνται μόνο σε νότιες περιοχές της Ελλάδας και μάλιστα σε μεσημβρινούς προσανατολισμούς. Με σειρά ανθεκτικότητας στο ψύχος και ευκολίας στην καλλιέργειά τους, πρώτη έρχεται η νεραντζιά και ακολουθούν η πορτοκαλιά, η μανταρινιά, η φράπα και τέλος η λεμονιά, ως η πιο ευαίσθητη στο κρύο. Οι καρποί αυτοί είναι οι πιο θρεπτικοί για τις βιταμίνες τους! Μην ξεχάσετε να δοκιμάσετε φέτος να φτιάξετε μόνοι σας και το γλυκό νεράντζι, ακριβώς όπως το έφτιαχνε η γιαγιά σας!
  8. Η Καρυδιά:Αν θέλετε οπωσδήποτε μία καρυδιά στον κήπο σας, θα πρέπει να διαθέτετε αρκετό χώρο, λόγω του μεγέθους αυτού του όμορφου δένδρου. Αν μαζέψετε καρύδια, απλώστε τα σε μία στεγνή επιφάνεια, για μερικές μέρες και ανακινείστε τα κάθε λίγο, ώστε να «στεγνώσουν» για να τα σπάσετε και να τα καθαρίσετε.
  9. Η βελανιδιά. Τέλος, αν θέλετε να διακοσμήσετε τις πιατέλες με τα φρούτα σας συμπληρώστε μερικά βελανίδια από το δάσος από το πουρνάρι (Quercuscoccifera) ή την αριά (Quercusilex). Παλαιότερα, τρώγονταν και οι καρποί αυτοί, αλλά τώρα πια, χρησιμοποιείται μόνο η φλούδα τους για τις θεραπευτικές της ιδιότητές της.

Για την ιστορία του πράγματος…

Ο Νοέμβριος στο παλιό αττικό ημερολόγιο, ονομαζόταν Πυανεψιώνπου σήμαινε τη γιορτή προς τιμήν του Απόλλωνα, όπου τελούνταν τα “πυανέψια”.(πύανος= κουκιά + έψω= βράζω, ψήνω, περιποιούμαι). Προφανώς αυτή την εποχή ετοίμαζαν ένα φαγητό από κουκιά.

Ο Νοέμβριος είναι η εποχή που σπέρνουμε τα κουκιά και το σιτάρι. Για να συλλέξουμε τα χλωρά κουκιά το Νοέμβριο, θα έπρεπε να τα είχαμε σπείρει το Σεπτέμβριο, ενώ ξηρό καρπό θα δώσει η συγκομιδή τον Μάιο. Άλλα όσπρια που σπέρνουμε αυτή την εποχή είναι τα ρεβίθια και οι φακές.

Το κείμενο αποτελεί μέρος άρθρου που έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό «Οικία και Διακόσμηση», τεύχος Νο 96, Νοέμβριος 2008.

Σχολιάστε